Daaruit kozen deskundige jury’s de beste 15 werkstukken. Donderdagmiddag presenteren de genomineerde scholieren hun onderzoek en wordt er bekend gemaakt wie er met de prijzen naar huis gaat.

Interdisciplinaire wetenschap heeft de toekomst
Bij deze zevende editie van de RUG-profielwerkstukprijzen valt op dat veel onderzoeken de traditionele grenzen van schoolvakken en wetenschappelijke terreinen overschrijden. Interdisciplinaire wetenschap lijkt de toekomst te hebben. Zo vinden aardrijkskunde, geschiedenis en economie elkaar in het werkstuk van Maurits Foorthuis van het Willem Lodewijk Gymnasium in Groningen.

Hij onderzocht het rijke cultuurhistorische landschap van de Veenkoloniën en trekt duidelijke conclusies voor het landschapsbeleid in deze tijden van economische crisis en krimp. Ook Lionne Grootje en Joline Wierda uit Kampen bemoeiden zich met beleid, maar dan met het beleid op hun eigen school. Door hun overtuigende onderzoek naar de voordelen van kauwgum kauwen op het leer- en concentratievermogen, mag er dit jaar tijdens de examens op het Almere College voor het eerst gekauwd worden.

© Nationale Onderwijsgids

Teun Lucassen doet onderzoek naar het vertrouwen in online media. Voor hun profielwerkstuk onderzochten Maria Dijkgraaf en Felicity Frinsel één aspect hiervan: het vertrouwen dat middelbare scholieren hebben in Wikipedia…

Lees verder>> 

Omschrijving: Een puntsgewijze samenvatting van “De Geo” hoofdstuk 3 genaamd “Van de bergen naar de Zee”.  Een duidelijke paragraaf indeling en met handige verwijzingen naar het basisboek. Belangrijke begrippen zijn daarnaast dikgedrukt, erg handig. Succes met leren!

§1            De Alpen – natuurlandschap

Het ontstaan

u            De aardkorst is langs breuklijnen verdeeld in schollen of platen waarop oceanen en continenten liggen. De schollen bewegen uit elkaar, langs elkaar en botsen op elkaar. Bij het laatste ontstaan gebergten.

˜            Ongeveer 225 miljoen jaar geleden was er sprake van één groot continent: Pangea. Daarna viel Pangea uit elkaar en verschillende platen botsten op elkaar, met als gevolg het ontstaan van o.a. de Alpen.

˜            In Europa zijn gebergten gevormd in drie perioden. De laatste periode heet de alpiene gebergtevorming. Oorzaak was de botsing van de Afrikaanse plaat met de Euraziatische plaat. Het gesteente werd geplooid en er ontstond een plooiingsgebergte: de Alpen.

˜            In dezelfde periode zijn ook de Sierra Nevada en de Pyreneeën (Spanje) en de Apennijnen en Karpaten ontstaan.

Jong gebergte

u            De Alpen worden een jong gebergte genoemd om dat ze nog niet zo lang door exogene krachten zijn afgesleten. Verwering speelt hierbij een grote rol. De Alpen hebben nog steile hellingen, hoge toppen en diepe dalen.

˜            Verwering vindt o.a. plaats door de werking van vorst. Overdag stroom smeltwater in rotsspleten. ‘s Nachts bevriest dit water en zet dan uit, waardoor het gesteente scheurt en afbrokkelt.

u            De zwaartekracht zorgt ervoor dat het verweringsmateriaal naar beneden valt en wordt afgevoerd. Tijdens dit transport door ijs, rivier, zee of wind vindt erosie plaats. Daardoor worden gebergten vlakker en dalen breder.

Basisboek 56 Endogene en exogene krachten

u            De aardkorst verandert voortdurend van vorm door natuurkrachten: van buitenaf (exogene krachten) en van binnenuit (endogene krachten).

˜            Het weer en de plantengroei zorgen van buitenaf voor vergruizing van de harde steenschaal. Dit heet verwering.

Erosie is het afslijpen van de aardkorst. Bijvoorbeeld doordat regenwater los verweringsmateriaal wegspoelt.

˜            Van binnenuit werkt de hitte. Binnenin de aarde is het gesteente vloeibaar: magma.

¢            De kracht van magmastromingen zorgt voor breuken in de aardkorst. In een breukgebied ontstaan aardbevingen door het langs elkaar schuiven van stukken aardkorst.

¢            In een breukgebied kan een gat ontstaan dwars door de aardkorst heen. Magma kan hierdoor naar buiten stromen. Als magma buiten is, heet het lava. Een vulkaan is een berg van gestold lava.

Basisboek 58 Reliëf

De aardkorst kent reliëf: hoogteverschillen in het landschap

˜            Er zijn vier reliëfvormen

¢            Hooggebergte: toppen hoger dan 1500 meter.

¢            Middelgebergte: meeste toppen tussen 500 en1500 meter

¢            Heuvelland: meeste toppen tussen 200 en 500 meter.

¢            Laagland: overal lager dan200 meter.

˜            In het laagland dus weinig reliëf.

˜            Een gebied met weinig reliëf is een vlakte. Ligt deze lager dan 500 meter: laagvlakte.

Boven 500 meter: hoogvlakte of plateauBasisboek 63 Verwering

u            Verwering is het uiteenvallen van gesteende onder invloed van weer en plantengroei. Er ontstaat verweringsmateriaal. Twee soorten verwering.

˜            Mechanische verwering: gesteente valt uit elkaar zonder van samenstelling te veranderen. Als gevolg van wisseling van temperatuur.

˜            Chemische verwering: de samenstelling verandert wel; het gesteente reageert dan op zuurstof en water.

¢            Voorbeeld van chemische verwering: de bekende hangende of staande pilaren van kalk: stalactieten en stalagmieten. De landschappen die zo ontstaan heten karstlandschappen.

Omschrijving: Ben je bezig met hoofdstuk 4 van Feniks? Dan kan deze samenvatting, op beter gezegd begrippenlijst, je heel goed helpen bij het leren. De begrippen zijn netjes in een overzicht gezet. Hieronder kan je hem downloaden in PDF of bekijk hem hier beneden al gelijk.

Begrippenlijst Hoofdstuk 4 Geschiedenis

Het probleem is al langer bekend voor het onderwerp ‘afgeleide’ (ook wel ‘differentiëren’ genoemd); een centraal onderwerp in het wiskundeonderwijs. De oorzaken van het probleem zijn echter vaak moeilijk aan te wijzen. Op zoek daarnaar startte Roorda een onderzoek, dat draait om de vraag hoe de kennis van de afgeleide zich ontwikkelt bij leerlingen.

Lees verder>>

© Nationale Onderwijsgids

Omschrijving: Een samenvatting van “Pulsar Chemie” voor scheikunde op de HAVO, de bovenbouw. Het bevat allereerst hoofdstuk 1 dat over Zouten gaat. Hoofdstuk 2 zit er ook in, titel “Brandstoffen”. Gevolgd door een heldere samenvatting van H3 koolstofverbindingen.    Ook kan je hier meer lezen over hoofdstuk 4 (reacties van zoutoplossingen), hoofdstuk 5 (meten en weten), hoofdstuk 6 (water) en hoofdstuk 7 (zuren en basen).

Scheikunde deel 1  Havo bovenbouw pulsar chemie.

Hoofdstuk 1 Zouten

• Atomen hebben als positief deeltje protonen en als negatief deeltje elektronen.
• Het atoomnummer geeft het aantal protonen in de kern aan. In Binas tabel 40A en 99 staan de atoomnummers.
• Aantal protonen + aantal neutronen is massagetal
  • ₁₁Na²³ (Na-23) : 23 is het massagetal zie Binas tabel 99, 11 is atoomnummer.
  • Uit het atoomnummer en het massagetal het aantal protonen, elektronen en neutronen afleiden:
  • Zoek het atoomnummer op bijv. Na met atoomnummer 11.
  • Atoomnummer = aantal protonen dus 11 protonen
  • Aantal protonen = aantal elektronen dus ook 11 elektronen
  • Massagetal is 23, dus aantal protonen + aantal neutronen is 23
  • 23 – 11 = 12 neutronen
  • Zouten zijn opgebouwd uit positieve en negatieve ionen. Tussen deze ionen is een sterke ionbinding. Bij het smelten komen de ionen van elkaar los en kunnen zo voor stroomgeleiding zorgen. Zouten geleiden de stroom alleen in vloeibare fase.
  • Een positief ion heeft een kleiner aantal elektronen dan het overeenkomstige atoom, een negatief ion heeft een groter aantal elektronen dan het overeenkomstige atoom.
  • De verhoudingsformule geeft aan in welke verhouding de ionen in een zout aanwezig zijn:
  • Verhoudingsformule opstellen voor ijzer(II)chloride:
  • IJzer(II)chloride bestaat uit Fe²⁺ en Cl^- ionen.
  • Voor een elektrisch neutraal zout zijn twee maal zoveel Cl^- ionen als Fe²⁺ ionen nodig: Fe²⁺ : Cl^- = 1 : 2
  • Dus de verhoudingsformule is dan: Fe²⁺Cl^-₂
  • Een samengesteld ion bestaat uit meerdere atomen, die samen één lading hebben.
  • Formule opstellen van samengesteld ion bijv. camciumhydroxide:
  • Calciumhydroxide bevat de ionen Ca²⁺ en OH^-
  • De verhouding is Ca²⁺ : OH^- = 1 : 2
  • Ca²⁺(OH^-)₂
  • Een oplossing van een zout in water geleidt stroom door vrije ionen. Hoe meer vrij ionen in een oplossing aanwezig zijn, hoe groter de stroomgeleiding is.
  • Het weergeven van het oplossen van een zout in water is als volgt weer te geven:
    • Ca²⁺Cl^-₂   Ca²⁺ (aq) + 2 Cl^- (aq)
    • In Binas tabel 66A staan de triviale namen.
    • In binas tabel 45A kun je opzoeken of een zout oplost in water. Een ‘s’ betekent dat de stof slecht oplost, een g betekent dat de stof goed oplost.

Hoofdstuk 2 Brandstoffen

• Fossiele brandstoffen: steenkool, aardolie en aardgas.
• Bij volledige verbranding van koolwaterstoffen ontstaan koolstofdioxide en water.
• Onvolledige verbranding: er is te weinig zuurstof aanwezig waardoor andere stoffen dan koolstofdioxide en water ontstaan. Er kan dan ook roet en koolstofmonooxide ontstaan wat giftig is.
• Alternatieve brandstoffen zijn biogas, bio-alcohol en water.
• Moleculaire stoffen geleiden zowel in vaste als in vloeibare fase GEEN stroom.
• Bij de atoombinding houdt een gemeenschappelijk negatief elektronenpaar de twee positieve atoomresten bij elkaar.
• Covalentie: het aantal atoombindingen dat een atoom kan voeren.
• De formule waarin de atoombindingen met streepjes tussen de elementsymbolen zijn weergegeven, heet een structuurformule.
• Met een dubbele binding kan je de covalentie aanpassen.
• Verzadigde koolwaterstoffen: als in de moleculen van een koolwaterstof tussen de koolstofatomen alleen maar enkelvoudige bindingen voorkomen.
• Onverzadigde koolwaterstoffen: koolwaterstoffen met een dubbele binding.
• Joodwater is een reagens op onverzadigde koolwaterstoffen. Joodwater is geelbruin, als deze in contact komt met een onverzadigde verzinding ontkleurt de oplossing.

Bij kraken worden grote moleculen kleiner gemaakt. Het reactieproduct is altijd een mengsel van verzadigde en onverzadigde koolwaterstoffen.

Hoofdstuk 3 koolstofverbindingen

• Alkanen zijn koolwaterstoffen: bij de formules komen er steeds één koolstofatoom en twee waterstofatomen bij. Dus een opklimmende reeks (homologe reeks) de algemene formule van alkanen is C_nH_{2n + 2}
• Formule
• Naam
• Afkorting
• CH₄
• Methaan
• M (mama)
• _·          C₂H₆
• Ethaan
• E (en)
• _·          C₃H₈
• Propaan
• P (papa)
• _·          C₄H₁₀
• Butaan
• B (blowen)
• _·          C₅H₁₂
• Pentaan
• P (prima)
• _·          C₆H₁₄
• Hexaan
• H (hasj)
• Onvertakt: als je zonder je pen van het papier te halen alle koolstofatomen kan verbinden. Als dat niet kan is het vertakt.
• Isomeren hebben dezelfde molecuulformule maar een verschillende structuurformule.
• Karakteristieke groep
• Voorvoegsel
• F
• Fluor
• Cl
• Chloor
• Br
• Broom
• I
• Jood
•                        Dit is de stof chloormethaan. Chloor is het voorvoegsel en methaan
  • In de stamnaam herken je het aantal C atomen.

• Plaatsnummer: als een karakteristieke groep op meer plaatsen kan zitten. Het plaatsnummer moet zo laag mogelijk zijn.
• Verzadigd: als alle koolwaterstoffen het maximaal aantal waterstofatomen bevat. (alleen enkelvoudige bindingen) Onverzadigd: de moleculen bevatten niet het maximaal aantal H atomen. (dubbele binding)
• Als in een alkaanmolecuul één C-C binding is vervangen door een C=C, heb je een alkeen. De algemene formule van alkenen is: C_nH_2n. bij de naam gebruik je dan      –een in plaats van –aan. Bijv. etheen i.p.v ethaan . Vanaf C₄H₈ komen isomeren voor. Je gebruikt dan ook weer plaatsnummers om aan te geven op welke plek de dubbele binding zit.
• De C=C binding in een onverzadigde koolwaterstof kan met broom worden aangetoond, het reagens broom ontkleurt dan.
• Bij de additiereactie is de C=C groep betrokken. De dubbele binding klapt open en elk van de twee C atomen kan dan een atoom of atoomgroep binden. Additiereacties kunnen plaatsvinden met H₂, Cl₂, Br₂, I₂, H₂O.
• Alcoholen bevatten als karakteristieke groep een –OH groep, de hydroxylgroep. Alkanolen bevatten alleen één –OH groep.
• De naam van een alcohol krijg je door achter de stamnaam het achtervoegsel –ol te zetten. Vanaf C₃H₇OH komen isomeren voor. Je moet dan de plaats van de –OH groep aangeven met een plaatsnummer.
• Carbonzuren bevatten als karakteristieke groep een –COOH groep. Alkaanzuren bevatten één –COOH groep, je krijgt dan de uitgang –zuur.
• De naam van een alkaanzuur krijg je door achter de stamnaam de uitgang zuur te zetten. Het koolstofatoom van de –COOH groep telt ook mee in de stamnaam! De –COOH groep zit altijd aan het begin van de keten. Vanaf daar beginnen we met nummeren.

Hoofdstuk 4 Reacties met zoutoplossingen

• De ionen waaruit het zout is opgebouwd, komen bij het oplossen los van elkaar. Het oplossen van calciumchloride kun je als volgt weergeven: Ca²⁺Cl^-₂ (s)  Ca²⁺ (aq)+ 2 Cl^- (aq). Door de vrije ionen geleidt de oplossing stroom. Hoe meer vrije ionen in de oplossing aanwezig zijn, hoe beter de oplossing de stroom geleidt. In tabel 45A van Binas kun je opzoeken of een zout oplost in water.
• Tijdens het indampen gebeurt het omgekeerde van oplossen. Dat kun je als volgt weergeven: Ca²⁺ (aq)+ 2 Cl^- (aq)  Ca²⁺Cl^-₂ (s).
• Als je twee zoutoplossingen bij elkaar doet, kan een neerlag ontstaan. Er is dan een combinatie van ionen die een slecht oplosbaar zout oplevert.
• Met tabel 45A kun je nagaan of een neerslag ontstaat als je twee zoutoplossing bij elkaar doet. Voorbeeld: je hebt een koperchloride-oplossing en natronloog. In de koperchloride-oplossing het je te maken met Cu²⁺ en Cl^- in natronloog heb je Na⁺ en OH^-. Als je deze twee oplossingen bij elkaar doet zijn de volgende nieuwe combinaties mogelijk: Na⁺ met Cl^- en Cu²⁺ met OH^-. Bij de eerste combinatie staat een ‘g’ dat betekent dat natriumchloride goed oplosbaar is. Bij de tweede combinatie staat een ‘s’ dat betekent dat koperhydroxide slecht oplosbaar is. Er ontstaat dus een neerslag van koperhydroxide.
• De reactievergelijking voor een neerslag kun je het beste in drie stappen opstellen (loodnitraat bij natriumjodide):
• schrijf op welke ionen in de oplossing voorkomen. (Pb²⁺ en NO₃^-, Na⁺ en I^-)
• ga na welke combinatie van ionen een slecht oplosbaar zout oplevert. Gebruik tabel 45A! zet een lijn tussen de ionen die een neerslag vormen en zet er een s bij. Zet een andere lijn tussen de ionen die geen neerslag vormen en zet er een g bij. Pb²⁺ en I^- geeft een s en NO₃^- en Na⁺ geven een g.
• schrijf als een neerslag ontstaat de reactievergelijking op. Voor de pijl staan de ionen die verdwijnen en achter de pijl de formule van het neerslag. Denk aan de coëfficiënten. Pb²⁺ (aq) + 2 I^- (aq)  PbI₂
• Het maken van een slecht oplosbaar zout:  bijvoorbeeld bariumsulfaat.
• Twee zoutoplossing, in de ene oplossing de positieve ionsoort van het te maken zout en in de andere oplossing de negatieve ionsoort van het te maken zout met Xnitraat en natriumY.  (bariumnitraat en natriumsulfaat).
• X en Y geven dan een neerslag, dus geef de neerslag reactie (Ba²⁺ (aq) + SO₄^2- (aq)  BaSO₄ )
• Filtreer de suspenstie, het residu is dan het zout bariumsulfaat. Het filtraat bestaat uit een natriumnitraatoplossing.

• Het maken van een goed oplosbaar zout: bariumethanoaat.
• Voeg een oplosbaar bariumzout toe aan een oplosbaar ethanoaatzout.
• Zorg ervoor dat het negatieve ion in de bariumoplossing en het positieve ion in de ethanoaat-oplossing samen een neerslag vormen.
• Filtreer de suspensie.
• Damp het filtraat in. Je hebt dan vast bariumethanoaat.
• Het verwijderen van ionen uit een oplossing:
• Voeg een zoutoplossing toe waarin ionen aanwezig die samen met de ionsoort die je wilt verwijderen een neerslag vormen.
• Filtreer het ontstane mengsel de ionsoort die uit de oplossing verwijdert moet worden, blijft in het gevormde neerslag op het filtreerpapier achter.
• Je kunt sommige ionen en stoffen aan hun kleur herkennen. In BINAS tabel 65B staan de kleuren van een aantal chemicaliën.
• Ionsoorten aantonen: je weet niet of een kleurloze oplossing een oplossing van natriumchloride of natriumsulfaat is: zoek een zoutoplossing waarbij het positieve ion met het sulfaation wel en met het chloride-ion geen neerslag vormt. OF zoek een zoutoplossing waarbij het positieve ion met het chloride-ion wel en met het sulfaation geen neerslag vormt.
• De MAC-waarde is de maximaal aanvaarde concentratie van een gas, damp, nevel of van een stof die bij een gezond persoon bij het herhaalde blootstelling niet schaadt. In BINAS tabel 97A zijn de MAC-waarden van een aantal stoffen gegeven

Hoofdstuk 5 Meten en Weten

Download de PDF voor de gehele samenvatting

In 2008 heeft de toenmalige staatssecretaris Marja van Bijsterveldt (vanaf oktober 2010 minister) besloten om de zak/slaagregeling voor het voortgezet onderwijs op verschillende punten aan te scherpen. In de oude situatie was het mogelijk dat een leerling met onvoldoendes voor alle centraal examenvakken met hoge schoolexamencijfers kon slagen. Dit leidde teveel tot calculerend gedrag van jongeren. De zak/slaagregeling wordt als volgt aangescherpt:

• Het gemiddeld centraal examencijfer moet onafgerond een 5,5 of hoger zijn (vanaf 1 augustus 2011).
• Voor de vakken Nederlands, Engels en wiskunde mag maximaal één vijf behaald worden op havo en vwo (vanaf 1 augustus 2012).
• De afwijkende berekening van het eindcijfer in de basisberoepsgerichte leerweg wordt afgeschaft (vanaf 1 augustus 2011).

Zowel in 2009 als in 2010 heeft het ministerie van OCW de scholen voor voortgezet onderwijs en instellingen voor volwasseneneducatie geïnformeerd over de aanstaande aanscherpingen (de brieven vindt u hiernaast). Op dit moment bestaat er echter de nodige onduidelijkheid onder de scholen. Met name de eis dat het gemiddeld centraal examencijfer een 5,5 of hoger moet zijn, leidt tot veel vragen bij de vo-scholen en vavo-instellingen.

Wat betekent de aanscherping ‘gemiddeld een voldoende voor de CE-vakken’ in de praktijk?

• De eis van een gemiddeld centraal examencijfer van een 5,5 of hoger geldt voor alle leerlingen die vanaf schooljaar 2011-2012 examen doen. De eis geldt dus ook voor de leerlingen die in 2010-2011 gezakt zijn en vanuit het vo voor één of meer vakken uitbesteed worden naar het vavo.
• Bij de berekening van het gemiddeld centraal examencijfer dient u uit te gaan van het onafgeronde cijfer. Een leerling moet ten minste een 5,5 halen (de eerste decimaal moet een 5 zijn), daarna gelden de overige uitslagbepalingen. Een leerling die gemiddeld een 5,4 gehaald heeft, is per definitie gezakt.

Afgewezen kandidaten aan de eigen school

• Gezakte leerlingen die het volgende schooljaar opnieuw eindexamen afleggen aan de eigen school, moeten het volledige centraal examen doen.
• Na afloop van het centraal examen wordt aan de hand van de nieuwe centraal examencijfers berekend of het gemiddelde centraal examencijfer hoger dan een 5,5 is.

Afgewezen kandidaten die uitbesteed worden aan het vavo

• Gezakte leerlingen kunnen ook door de vo-school uitbesteed worden aan het vavo. De leerlingen hoeven dan in principe alleen hun onvoldoende vakken over te doen.
• Hierbij moeten de school en de leerling rekening houden met de nieuwe exameneis van ten minste een 5,5 voor het gemiddelde centraal examencijfer. Van de eerder behaalde eindcijfers waarvoor vrijstelling is verkregen tellen de onderdelen CE-cijfer mee in de berekening gemiddeld een voldoende.
• Het kan raadzaam zijn om ook voldoende afgesloten vakken opnieuw te doen aan het vavo met het oog op het noodzakelijke gemiddelde.

Overzicht aanpassingen eindexamens vo

VMBO

* Zie Kamerstukken 31289 nr. 44 en 32463 nr. A/1

HAVO/VWO

* Zie Kamerstukken 31289 nr. 44 en 32463 nr. A/1

Omschrijving: Een samenvatting van het examen katern dekolonisatie en koude oorlog in Vietnam van Noordhoff Wolters.  De puntsgewijze samenvatting is de ideale voorbereiding voor je examen. Hieronder kun je de eerste twee hoofdstukken lezen.

1.1  Botsing in Europa

-          na 2^e wereld oorlog ontstond onder de gelieerde een slechte stemming dit kwam door Rusland en Amerika :

• Rusland en Amerika waren de 2 grote supermachten
• Azië viel na WOII onder invloed van Amerikanen evenals West-Europa, Oost-Europa viel onder invloed van de Russen
• Meteen na de 2^e wereld oorlog kwam een conflict over het verdelen van Europa, daar kwam nog bij dat Amerika Kapitalistisch was en Rusland Communistisch
• In het begin maakte Amerika zich niet veel zorgen over dictator Stalin > pas na de invoering van het communisme in de door hem veroverde gebieden, kwamen er zorgen bij de Amerikanen

-          Stalin deed dit omdat hij merkte dat zijn west grens erg kwetsbaar was, dit zag hij door de Duitse invasie in 1941, ook vertrouwde Stalin zijn westerse bondgenoten niet. Hij wou een Veiligheidscordon opbouwen aan de westgrens

• hij voegde Estland, Letland Litouwen en het oosten van polen en Roemenië bij de Sovjet-Unie
• De rest van Oost Europa bracht hij onder zijn invloedsfeer

- Rusland wilde Duitsland ontzettend hoge herstelbetalingen opleggen, de kapitalisten zagen meer in een snelle weder opbouw van de Duitse Economie

* als gevolg hiervan werd Duitsland gescheiden in een westers, Kapitalistisch en een oosters Communistisch deel

* Stalin was genoodzaakt dit te doen omdat anders de democratische landen tegen zouden       stemmen

-          De Amerikanen bood Europa Economische hulp aan door middel van het Marshallplan, ook Oost Europese landen wilde op deze hulp een beroep oen, Stalin pikte dit niet

• de Amerikanen zagen Stalin zijn machts overnames een onbeperkte machts uitbereiding net als Hitler dat deed
• De russen waren voor een Communistische wereld revolutie, de machts bereiding in Europa leek voor de Amerikanen hiervoor de eerste stap

1.2  De Koude Oorlog in Europa

-          de Amerikanen zagen het communisme omdat nu ook in andere westerse landen de communistische partijen meer aanhang kregen

• ook rond de Middellandse zee kregen communistische denbeelden steeds meer aanhang
• de levens wijze van de meerderheid werd onderdrukt met Terreur door de minderheid
•  de sovjet-Unie geloofde dat de Amerikanen de minderheid hielp met economische en militaire steun

-          Truman zij dat de Koude oorlog tot op het einde geleid zou worden door contaiment polititiek > het indammen van het communisme

• De Amerikanen waren bang dat het communisme de rest van de wereld zou veroveren, dat deden ze dan van uit de sovjet unie
• De Sovjet unie had niet alleen een groot leger ook kon het rekenen op hulp van de communistische partijen in de verschillende landen
•  De VS moest als leider van de vrije wereld een uitbereiding van het communisme zien te verkomen
• Een rechtstreekse oorlog moest echter voorkomen worden
• De oorlog moest gewonnen worden door indamming en dan zou het communisme van zelf bezwijken
• van beide kanten werd het vijand beeld dus zwart gemaakt

-          ondanks de Koude oorlog bleef de vrede bewaard, de kaart van Europa bleef tot het einden van de koude oorlog hetzelfde

• de VS en de Sovjet unie raakte verwikkelt in een wapenwedloop die geen einde kende
• de Atoombommen waar mee de VS de vrede in Japan afdrong maakte grote indruk op Stalin, die begon meteen zelf met het ontwikkelen van atoom wapens
• De Amerikanen hadden verwacht onkwetsbaar te zijn doordat ze verwachtte dat het nog jaren zou duren voor dat ook de Russen atoom wapens ontwikkeld hadden
• Toen de Russen een Bom hadden ontwikkeld gingen de Amerikanen steeds zwaardere bommen ontwikkelen, de Supermachten konden met hun hoeveelheid bommen de hele wereld vernietigen
•  Chroestsjov voerde vanaf 1956 een politiek van Vreedzame co-existentie > de strijd tussen het kapitalisme en communisme moest niet beslist worden door oorlog maar door economische concurrentie

1.3  Dekolonisatie

-          tot de 2^e wereld oorlog hadden de Europese machten grote koloniale rijken opgebouwd

• de dekolonisatie in Afrika begon rond 1950 , in Azië al in 1945, in veel Aziatische kolonies was al in 1900 verzet ontstaan tegen de koloniale overheersing

-          tijdens de Japanse overheersing streefde de kolonies naar nationalisme

• toen Japan op de knieën werd gebracht bleek het nationalisme al te veel aanhang te hebben om de macht in de kolonies te houden
• Het Japanse bestuur viel van de ene op de andere dag, waardoor er een machtsvacuüm ontstond > Nationalisten riepen toen de onafhankelijkheid uit
• De verzwakte Europese landen konden dit niet meer terug draaien, veel landen legde zich neer bij de dekolonisatie
• Alleen Frankrijk bleef in eerste instantie krachtig verzetten

-          Stalin richtte zich voorral op Europa en niet op de kolonies, volgens het communisme moest het communisme het hebben van de arbeidklasse, de koloniale samelevingen warenechter agrarisch .

• De boeren waren gericht op privé bezit dit wilde de communisten echter afschaffen
• Stalin splitste dan ook het nationalisme en het communisme van elkaar af, hier in waren de boeren wel geïnteresseerd
• De sovjet unie voerde in Azië nauwelijks actieve politiek

-          de Amerikanen hadden meer aandacht voor Azië, ook zij waren antikolonialistisch, dit kwam omdat zij zelf een kolonie geweest waren, en ook als eerste onafhankelijk werden

• tijdens de 2^e oorlog verklaarde Amerika al dat het koloniale tijdperk voorbij was, de Europese mogendheden moesten naar de 2^e wereld oorlog hun kolonies onafhankelijkheid geven
• ze stimuleerde Engeland en Nederland hier toe, met Frankrijk werd voorzichtig gedaan, dit kwam omdat het verzet in deze kolonies onder communistische leiding stond
• in Vietnam ontstond in 1946 een onafhankelijkheidsoorlog met de Fransen, de Amerikanen wisten niet goed was ze hier mee aan moesten, het zou erg veel geld kosten om de wereld van het communisme af te houden

1.4 Koude oorlog in Azië

-          In China woede een burger oorlog tussen de communisten en de nationalisten, de VS en de Sovjet-Unie hadden hiervoor weinig belangstelling, maar dat veranderde toen de communisten in 1949  de macht grepen

• Stalin was verast door de overwinning van de communisten, hij was er echter erg blij mee
• Nu konden ze de taken verdelen in de strijd tegen het imperialisme, China moest het voortouw nemen in Azië, de Sovjet unie in Europa, ze steunden de troepen met wapens en advies
• Mao en Stalin deelden het vijandbeeld van de Amerikanen , ze beweerden dat Amerika niet beter was dan de koloniale onderdrukkers
• De Amerikanen oefende invloed uit op de kolonies door middel van economische steun, ook hierdoor maakte zij gebruik van de grondstoffen die in het land te winnen waren en de afzetmarkt

-          In de VS kwam machtsovername Mao over als een mokerslag, ook hadden de russen een tijdje daarvoor een atoomproef gedaan. Er ontstond paniek, mensen wisten niet of het communisme nog was terug te dringen

• de VS maakte geen verschil meer tussen belangrijke en minder belangrijke landen, in de strijd tegen het communisme was elk land belangrijk
• de contaiment politiek moest wereldwijd worden ingevoerd
• in 1950 viel Noord-Korea Zuid-Korea binnen, De Amerikanen twijfelde er niet aan dat dit deel uitmaakte van wereldwijd plan
• de Amerikanen reageerde en rukte op naar de Chinese grens > langdurige oorlog die in 1953 werd beëindigd. Grenzen bleven hetzelfde.

-          De Korea oorlog Versterkte gevoel van VS dat ook daar iets moest gebeuren > aantal legerbasissen werd fors uitgebreid

• de Amerikanen steunden anti communisme door: Economische, Politieke en militaire hulp te geven
• met politieke steun probeerde de VS zogenaamde Marionettenregeringen min of meer in hun macht te houden
• de militaire steun bestond vooral uit: geld voor wapens, en Advies
• Amerikaanse strategie bleef tot in de jaren 60 gebaseerd op gedachte dat ze tegen groot machtsblok stonden
• Na dood Stalin in1953 liepen de spanningen tussen de Sovjet-Unie en China hoog op
• De Chinezen moesten niets hebben van de aanpak van chroestjov
•  Ook was er een verschil tussen het communisme in Rusland en in China, in Rusland was het communisme gebaseerd op de industrie in China op de landbouw
• In 1960 leidde dit tot een openlijke breuk China kwam hierdoor in isolement terecht, dit veranderde niets aan Amerikaanse gedachte gang

2.1 Vietnam onder de Fransen

-          Vietnamese waren strijdbaar, door grote Chinese invloed moest de onafhankelijkheid elke keer bevochten worden, echter konden ze niet op tegen de Fransen. 90% van de bevolking werkte in de landbouw,er was geen industrie, er waren dus ook geen moderne wapens wat zochten de fransen hier?

• In eerste plaats gingen ze op zoek naar macht en eer, er was namelijk een enorme wedloop om kolonies
• In de 2^e plaats was het economisch van beland, ze zochten naar grondstoffen en afzetmarkten voor hun goederen
• Dit Gebeurde vooral in het zuiden waar de Mekongdelta gebruikt werd om rijst te verbouwen, de hoofdstad Saigon groeide uit to een belangrijke handelspost
• Er stond een elite die katholiek was en op de Fransen was gericht

-          de Elite bleef een kleine minderheid er wagen grote tegenstellingen aangezien de Vietnamese Boedistisch en Agrarisch waren.

• ze streefden zelf de opbrengst van de landen op
• er was veel honger onder de mensen, de koloniale bestuurders waren erg arrogant
• de latere leider Ho Chi Minh was erg tegen de fransen, er was geen sprake van gelijke rechten
• het verzet tegen de fransen was door de fransen makkelijk te onderdrukken door dat het erg plaatselijk was, het protest was niet massaal genoeg

-          Leider Vietnamese Communisten was Ho Chi Minh (1890-1969), Ho had al op jonge leeftijd hekel aan kolonialisme, in 1911 verliet hij land als Zeeman, hij werkte als arbeider in Engeland en de VS, aan einde 1^e wereld oorlog ging hij in parijs wonen, daar zette hij zich in voor onafhankelijkheid in zijn land

• eerst vestigde Ho hoop op VS hij verwachte dat VS einde zou maken aan kolonisatie, dat gebeurde niet. Zo raakte hij onder indruk communistische revoluties, voorral van Lenin
• maar Rusland probeerde de landen onder zijn invloed sfeer te brengen, was dit niet in strijd met nationalisme en onafhankelijkheid
• Voor Ho was het Duidelijk Lenin was bondgenoot in strijd tegen Fransen

Paragraaf 2.2 een koloniale oorlog

-          In 1930 wist Ho via Zuid China indo Chinese communistische partij op te richten, tegen de hongeroproepen traden fransen hard op, Ho bleef Partij leiden vanuit China, In 1941 keerde Ho terug naar Vietnam, daar stichtte hij samen met partij genoten VietMinh op.

• beweging onderleiding communisme, voor buitenwereld verborgen.
• Onafhankelijkheid eerste doel, Ho gaf Vo Nguyen Giap opdracht om onder boeren soldaten te werven.
• Vietminh opgericht tijdens WOII toen Vietnam bezet werd door Japanners, Ho verwachtte machtsvacuüm na oorlog > unieke kans macht te grijpen
• Een dag Na dat Japan op 15 Augustus 1945 capituleerde, gaf Viet Minh sein voor opstand, omdat Fransen Troepen nog niet terug waren had Viet Minh binnen 2 weken land in handen, waarna Ho op 2 September onafhankelijkheid uitriep

-          Net als eind WOI hoopte Ho op Hulp VS, Ho deed best om relatie VS goed te houden, Toch stelden Amerikanen hem teleur, ze lieten Fransen gang gaan in Vietnam.

• Fransen kwamen in 1946 weer in Vietnam, namen vanaf zuiden langzaam land in, Amerikanen hielpen Ho niet omdat ze wisten dat Ho communist was
• Fransen waren slecht op gewassen tegen Guerrillatactiek VietMinh, ze hadden steden onder controle, kregen geen vat op platteland

-          tot 1950 kreeg Ho geen hulp van buiten, Communistische machtsovername China veranderde situatie, ook Stalin had nu belangstelling voor Azië , China erkende Democratische Republiek Vietnam

*  China leverde wapens en adviseurs

* 2 weken later erkenning sovjet unie, ook Stalin beloofde hulp

* Frankrijk stelde op aandringen Amerikanen door Vietnamse regering in te stellen die nauw verbonden was met Franse regering, Frankrijk hield macht

* VS steunde Fransen met geld en wapens, dit was volgens contaimentpolitiek van belang

Paragraaf 2.3 Bedrog van Geneve

-          Amerikanen betaalden groot deel oorlog aan Fransen, eind jaren 50 sloeg oorlogsmoeheid toe > werd besloten tot vredesconferentie, Conferentie van Geneve

• in aanloop naar conferentie probeerde beide partijen doorbraak te forceren > Slag in afgelegen berg vallei bij Dien Bien Phu,
• 16 000 fransen militairen tegen 50 000 Vietnamese  vrijheidsstrijders, Fransen waren verast over hoeveelheid troepen en wapens Viet Minh had
• Fransen vroegen VS om hulp d.m.v. Bombardementen, VS weigerde
• 6 mei 1954 een dag voor Geneefse confferentie won de Viet Minh de slag> de Vietminh had groot deel Vietnam in handen

-          VS wilde niet dat Vietnam communistisch werd, als dit gebeurde zou rest Azië ook communistisch worden > domino theorie, dit zou bedreiging zijn voor kapitalistische landen, Amerikanen met tegenzin naar Geneve, daar werd agesproken:

• land  verdelen, communisten terugtrekken ten noorden 17^e breedte graad, zuiden werd kapitalistisch
• Noord en Zuid Vietnam mochten troepen niet versterken
• Juli 1956 > nationale nieuwe verkiezingen, hereniging land
• Fransen binnen 2 jaar teruggetrokken

-          Ho niet te vrede met Geneefse akkoorden, moest veroverd grondgebied afstaan, VS dreigde met oorlog als ze zin niet kregen, Ho ging toch akkoord, na 2 jaar waren er toch nieuwe verkiezingen

• in 1955 verwierpen Amerikanen te gaan praten over verkiezingen, Verkiezingen zouden niet eerlijk verlopen
• Sovjet unie en China verzette zich niet tegen afschaffen verkiezingen, Noord Vietnam was buffer zone China

Paragraaf 2.4 Noord en Zuid groeien uit een

-          communisten noord Vietnam richtte zich eerst op interne revolutie, naar op bouw communisme noord Vietnam

• het werd een partij staat, anders denkende werden vervolgd
• invoering communistische economie gebeurde geleidelijk, voormalige fransen plantages werden staats bezit, Particulier werd met rust gelaten
• Economie stond er slecht voor, extra klap door dat 800 000 mensen vertrokken naar Zuid Vietnam, onder hen veel geschoold personeel, hierdoor kwam Noor vrijwel zonder geschoold personeel te zitten, China schoot te hulp > stuurde Managers en technici
• Grond werd herverdeeld naar Chinees voorbeeld, Grond verraders en vijanden werd aan arme boeren gegeven, zo kregen ze veel steun arme boeren, de Vijand werd uitgeschakeld en Voedsel productie werd opgevoerd
• Plan liep uit de hand > Boeren werden opgehitst > Duizenden boeren vermoord
• Wel kregen 2 miljoen families grond, Productie nam toe met 40%
• Nu het in landbouw goed ging werd er communistische plan economie ingesteld, Grond de handel en industrie kwamen in handen staat
• In 1961 ging vijfjaren plan van start > opbouw naar zware industrie, toen VS noord Vietnam ging bombarderen kwam opbouw stil te liggen

-          VS hoopte in Zuid Vietnam kapitalistische democratie op te bouwen, Zietnamezen zouden communisme vergeten en superioriteit kapitalisme inzien

• Ngo Dihn Diem, een zwaar katholiek gelovige, kreeg taak Vietnam te leiden, hij wou niks te maken hebben met Vietminh en koloniale overheersing daarom vluchtte hij in 1951 naar Amerika
• Tijdens conferentie Geneve werd hij onder druk VS tot premier Zuid Vietnam benoemd
• VS pompte miljarden Euro’s in economie Zuid Vietnam, Diem investeerde dat in politiestaat, hij trok alle macht naar zich toe en benoemde familieleden op belangrijke posities, er was erg veel corruptie

-          VS wilde dit door vingers zien als Diem succes had bij bestrijding communisme, na 2 deling Vietnam ontvluchte 130 000 mensen land, enkele duizenden bleven achter, zij pleegde terreuraanslagen Diem trad kei hard op

• in 1959 waren slechts maar paar honderd communisten over rest was vermoord of geplaatst in concentratie kampen

Diem werd held in VS, economie zou ook moeten groeien > gebeurde niet er kwam nauwelijks industrie armoede bleef groot, regime Diem was niet populair.

Omschrijving: Met behulp van deze samenvatting over het katern “Strijd om Europa”  ben je straks optimaal voorbereid om je examen, toets of proefwerk. Het gaat om de methode werkplaats voor geschiedenis. Hieronder kun je de samenvatting lezen of downloaden in een pdf formaat.

1.1  De opkomst van Karel

Frankrijk: gesticht door Clovis in de 6e eeuw (Francië, bestuurd door Merovingers)

Pipijn: 751 tot koning gezalfd > Begin Karolingische dynastie

Na dood van Pipijn, in 768, werd het rijk onder zijn 2 zoons verdeeld (Karloman en Karel).

Na de dood van Karloman, 4 december 771, kreeg Karel het in zijn geheel in handen.

Op 29-jarige leeftijd was Karel de Grote (742-814) de dominerende figuur tussen de Atlantische kust, de Pyreneeën en de Rijn.

1.2 Karels veroveringen

Karel was een kruisvaarder: hij streed voor het christendom. (Meer succes dan wie dan ook)

Toen Karel alleenheerser werd, stond zijn rijk er al goed voor: Hij had de steun van de kerk en het islamitische gevaar was geweken.

(Rond 730 had zijn grootvader Karel Martel de schijnbaar eindeloze opmars van het Moorse leger bij Loire in Midden-Frankrijk gestuit. Ze hadden zich terug getrokken achter de Pyreneeën, maar waren een bedreiging gebleven, tot in 750 het islamitische wereldrijk uiteenviel.)

Gevaar nu uit noorden en oosten: Germaanse stammen, deze werden weer opgejaagd door Slavische stammen en nomadische volkeren uit de Aziatische steppen.

772 – 785: Karel valt Saksische stammen uit Noord-Duitsland aan zodra hij alleenheerschappij had. (Dit volk vormde namelijk grote bedreiging).

De Franken waren militair superieur o.a. door gebruik van stijgbeugels. (Wel moeite met vasthouden van hun veroveringen)

In veroverd gebied bouwde hij kerken en kloosters en dwong hij de bevolking zich te bekeren, maar Saksen bleven opstandig          wrede uitputtingsoorlog.

Karel bood leider Widukind vrede aan als hij zich bekeerde, maar hielp niet.

Pas in 802 verzet gebroken.

Rond 800 behoorde heel Europa van de Noordzee tot en met de Pyreneeën, en van de Atlantische Oceaan tot en met de Oder en Donau tot zijn rijk.

Voor het eerst waren er grote gebieden voor het christendom veroverd die nooit tot het Romeinse rijk hadden behoord.

Hij gaf de paus militaire ondersteuning tegen de Langobarden en werd als beloning hiervoor op kerstavond 800 tot keizer gezalfd.

Waarom zoveel oorlogen?

1. Defensie: hij wilde veilige grenzen
2. Verspreiden van het christendom (kerstening)
3. Agressieve aard van de Frankische elite (Niet vrede, maar strijd was een hoog goed)

Karolingische rijk was geen staat, maar een feodaal rijk.

1.3 Karels erfenis

Karel stierf op 28 januari 814.

Kenmerken van Karel’s rijk:

1. Vrede en veiligheid
2. Bloeiende handel en nijverheid
3. Wetgeving en ordehandhaving

Begin rijkseenheid o.l.v. Karel:

-         Rijkswetten (Wel volkeren onder eigen wetten laten leven, zoals eigen taal en gebruiken)

-         Ambtenaren om naleving van deze wetten te controleren (Gazanten controleerde de ambtenaren)

813:     Karel’s zoon Lodewijk keizer

Na 814 viel het rijk snel uiteen in 3 stukken: West-Francie, Oost-Francie en een langgerekt middenrijk. (30jr later middenrijk weg)

9^e eeuw: andere volkeren vielen het rijk binnen (Arabieren, Hongaren en Vikingen).

Wat is zijn erfenis?

1. Verbondenheid Europeanen door Christendom

De paus werd leider van de kerk

2.1      De opkomst van Napoleon

Nabulione Bonaparte: Napoleon (1769-1821) geboren op Corsica.

Hij was van lagere komaf, maar zeer succesvol in het leger.

1^e  3jaar van de Franse democratische revolutie (1789-1791) vluchtte al de helft van de adellijke officieren naar het buitenland.

In 1792 verklaarde het revolutionaire Frankrijk Oostenrijk en Pruisen de oorlog, omdat die van plan zouden zijn om samen met gevluchte Franse edelen Frankrijk binnen te vallen.

Grote spanningen GB en Nederlandse Republiek, door bevrijding België.

Januari 1793:  Lodewijk XVI onthoofdt. (Ook opstanden tegen de revolutie)

In 1793 onderscheidde Napoleon zich met een brutale operatie, waardoor de marinestad Toulon werd veroverd op een contrarevolutionair leger en een Britse vloot.

Als beloning werd hij op 24 jarige leeftijd generaal. (1793)

1795:   leiding over de verdediging van Parijs          succes en als beloning legercommandant   in Italië welke hij bevrijdde v.d. Oostenrijkers

1797:   vrede, Zwitserland, Italië en Nederland werden zusterrepublieken van Frankrijk

Pruisen had zich teruggetrokken uit de oorlog. Frankrijk was alleen nog in de oorlog met GB, dat echter geen troepen op het continent had.

Napoleon bezet zelf Egypte om Engeland te dwarsbomen, maar laat zijn soldaten in de woestijn achter om in 1799 weer naar Frankrijk terug te gaan. (Door alarm van bedreiging Frankrijk door GB, Oostenrijk en Rusland)

Dit exotische avontuur heeft Napoleon een reputatie van onoverwinnelijkheid bezorgd.

Machtsovername Frankrijk, vrede met Rusland en Oostenrijk verslagen (Ook binnenlandse rust),  verzoening met de kerk.

Keizerskoning 1804-1815

2.2      De Napoleontische oorlogen

1802:   vrede met Engeland

Het Franse nationalisme was sterk en agressief: ideeën van vrijheid door heel Europa verspreidt.

Doel:               Verenigd Europa o.l.v. Frankrijk (La Grande Nation) met Parijs als hoofdstad.

1803:   Franse vloot door de Engelsen vernietigd bij Trafalgar (Zuid-Spaanse kust)

- Wel succes op het continent

1805:   Russische coalitie met Oostenrijk en Engeland.

- Toch door Napoleon verslagen bij Austerlitz (eind 1805)

Pruisen verklaart de oorlog, ook verslagen.

In Polen worden Rusland en de Oostenrijkers verslagen.

1810:   Toppunt macht Napoleon

Bondgenootschap met Oostenrijk:    huwelijk met dochter v.d. keizer bevestigde dit.

-         Vazalstaten (geregeerd door familieleden en andere leden van zijn clan)

-         In Spanje: broer op de troon

Redenen voor succes:

1.         Frankrijk had: – meeste inwoners

- sterkste economie

- grootste leger (vrijwilligers en in 1793 levée en masse                                                  (= dienstplicht))

2.         Napoleon was militair genie (gebruikten dezelfde middelen beter)

3.         Onderlinge verdeeldheid andere mogendheden(= machtige landen)

Handelsblokkade tegen Engeland, maar de tsaar werkte niet mee.

Gevolg:           25 juni 1812, Napoleon valt Rusland binnen

Probleem:       – Franse soldaten “leven van het land”

- Russische winter

1813:           Grote coalitie:                Door Spaans-Brits leger verbannen uit Spanje, daarna Leipzig, daarna terug verdreven tot Parijs (31 maart 1814).

Napoleon wordt naar Elba verbannen, maar keert na een jaar alweer terug in Frankrijk.

28 juni 1815:   definitief verslagen bij Waterloo

Napoleon verbannen naar St. Helena, waar hij in 1821 overleed.

2.3      De erfenis van Napoleon

Erfenis:

1. Oorlogen totalitair
2. Privileges adel e.d. niet herstelt
3. De meeste landen hadden na 1815 een grondwet en parlement (basis voor democratisering)
4. Opkomst politieke stromingen (liberalisme en socialisme)
5. Duitsland als nieuwe grootmacht (1871: Stichting Duitse staat) en ook Italië (in 1861) vervormde zich tot een natiestaat

Nadat de Fransen in 1795 de Republiek waren binnengetrokken, riepen democratische burgers de Bataafse Republiek uit, die in 1798 een democratische grondwet kreeg.

Nederland kreeg in 1798 voor het eerst een nationale regering en een nationaal ambtenarenapparaat (= bestond uit 8 agentschappen, de voorlopers van de ministeries, die eenwording van Nederland verder doorvoerden)

Ook golden voortaan voor alle staatsburgers dezelfde belastingregels.

Gevolgen voor de Republiek (NL):

1. Eenheidsstaat
2. Nationaal onderwijs (1806: schoolwet)
3. ABN
4. Wetboeken
5. Decimale stelsel

Na de verdrijving van de Fransen nam koning Willem I alle vernieuwingen over. Hij verving alleen de franc door de gulden.

Invloed / macht / persoonlijkheid is vergelijkbaar met Karel de Grote.

3.1           Hitler en het ontstaan van de Tweede Wereldoorlog

In 1913 vluchtte Hitler naar Munchen om zich aan de Oostenrijkse dienstplicht te onttrekken.

WO I gaf Hitler zijn levensvervulling. (Augustus 1914, Hitler meldde zich bij het Duitse leger en diende 4 jaar aan het westelijk front)

Vrede van Versailles (Dictaat van Versailles): 1918/1919

1. Herstelbetalingen
2. Leger van max. 100.000 man
3. Grondgebied en koloniën kwijt
4. Elzas-Lotharingen naar Frankrijk
5. Officieel de schuld

Dolkstootlegende

Republiek van Weimar:         democratisch

- Na WO I:       Groei antidemocratische bewegingen

Hitler lid v.d. NSDAP

1923:   Ruhrgebied bezet          regering gaat geld bijdrukken        hyperinflatie

1929:   beurskracht         handel stort in, werkloosheid

1933:  Hitler rijkskanselier

Opbouw totalitaire staat (= overheid heeft alle aspecten v.h. dagelijks leven in handen)

Steun v.d. bevolking door rust en welvaart (= overeenkomst met Napoleon)

1935:   invoering dienstplicht

1936:   Wehrmacht trekt Rijnland binnen

1938:   Oostenrijk geannexeerd en Duits Sudetenland bezet (Tsjecho-Slowakije)

1939:   Heel Tsjechië bezet en 23 augustus: Duitsland: non-agressiepact met Sovjet-Unie

Houding van het buitenland: appeasementpolitiek (= politiek gericht op het bewaren van de vrede)

1 september 1939 = keerpunt:          aanval Polen

GB + Frankrijk verklaren Duitsland de oorlog, BEGIN WOII

1941:   Pearl Harbor         Amerika

3.2 De Tweede Wereldoorlog

Eind 1941 beheerste Hitler bijna het hele Europese continent. (Zijn macht reikte verder dan die van Napoleon =gevolg van de industriële revolutie)

Waarom was Hitler zo succesvol?

1. Sterkste leger
2. Duitsland had de grootste industriële productie
3. Hoogste inwonersaantal
4. Geen tweefrontenoorlog (door pact met Stalin)
5. Agressieve en gewaagde acties
6. Gebrek aan strijdlust van de tegenstanders

Alleen GB als tegenstander

Hitlers missie tijdens de WOII:          lebensraum en uitroeiing van het joodse ras.

Hitlers achterban stond onvoorwaardelijk achter hem, net als bij Karel en Napoleon.

Net als Napoleon ging Hitler ten onder aan expansiezucht (= steeds groter/meer willen).

Battle of Britain (= Duitsland probeerde ook GB te veroveren. Ze hadden het luchtruim overwonnen en toen gingen ze alle steden bombarderen. Uiteindelijk is dit ze niet gelukt)

3.3 De erfenis van Hitler

Stunde Null door oorlog: Duitsland moest zelf ook opnieuw opbouwen

1945:   conferentie van Jalta

- Sovjet Unie, Frankrijk en GB krijgen bezettingszones in Duitsland

Roosevelt:       Oprichter Verenigde Naties (VN), o.l.v. een Veiligheidsraad

Sovjet Unie, GB, VS, China en Frankrijk hadden vaste zetels en het vetorecht.

Vanaf 1946          ijzeren gordijn (Winston Churchill)

- Duitse tweedeling

• West:  BRD     – Democratisch           (Frankrijk, GB, VS)
• Oost:   DDR     – Communistisch        (Sovjet Unie)

Verder werd Berlijn ook nog verdeeld.

Duitse deling was de directe erfenis van Hitler(!!!)

-           Geen bestuurlijke erfenis achtergelaten

-           Wel totalitaire gedachtegoed afgewezen:   democratie overwint (door Hitler’s ondergang)

Europese eenvoud werd op gang gezet.

Omschrijving: Een samenvatting van hoofdstuk 2 “stoffen en hun eigenschappen” van de methode Biologie voor jou voor de HAVO. Deze 2 pagina telde samenvatting is ideaal voor het leren van dit hoofdstuk. Alles staat netjes opgesomd. Je kunt hem hieronder zien of downloaden.

Hoofdstuk 2: stoffen en hun eigenschappen

Paragraaf 1: stoffen

Stofeigenschappen: kenmerken waaraan je een stof kunt herkennen.

Voorbeeld:

-          Kleur: koper is rood, aluminium is grijs.

-          Geur: alcohol heeft een andere geur dan terpentine.

-          Smaak: suiker smaakt zoet, keukenzout smaakt zout.

-          Brandbaarheid: benzine is brandbaar, water niet.

Sommige stoffen zijn gevaarlijk:

-          Inademen

-          Inslikken

-          Op je kleren, op je huid of in je ogen

-          Bij vuur

-          Met een andere stof mengen

Waarschuwingen op verpakkingen, dat zijn meestal pictogrammen:

Flessen met gevaarlijke stoffen hebben vaak kinderveilige doppen, zodat kinderen er niet aan kunnen komen.

Paragraaf 2: materialen

Materialen: stoffen waar je dingen van kunt maken.

Materialen: metalen, glas, kunststoffen en keramische materialen.

Metalen:

-          Kunnen ingedeukt worden maar niet breken

-          Zijn niet doorzichtig

-          Kunnen slecht tegen bijtende stoffen

Verschillen tussen metalen:

-          Sommige roesten (goud en zilver niet, ijzer wel).

-          Sommige zijn makkelijk te vervormen (lood) andere zijn veerkrachtig(staal).

-          Sommige zijn licht (aluminium) andere zwaar (lood en kwik).

-          Sommige smelten bij lage (lood)andere bij hoge (ijzer)temperaturen.

-          Sommige zijn magnetisch (ijzer en nikkel) en andere niet.

Overeenkomsten tussen metalen:

-          Ze glanzen (als het schoon is)

-          Ze geleiden elektriciteit

-          Goede warmteleiders

Legering:

2 (of meer) metalen die je bij elkaar doet, zodat ze sterker worden;

-          Brons: 90% koper en 10%  tin.

-          Messing (geel koper): 70% koper en 30% zink.

-          Staal: 99% ijzer en 1% koolstof.

-          Soldeertin:  50% lood en 50% tin.

Glas:

-          Zijn doorzichtig.

-          Kun je niet indeuken/buigen wel breken (scherven zijn scherp).

-          Hebben een glad opp. vlak dat goed schoon te maken is.

Kunststoffen:

Polytheen: minder breekbaar dan glas, er kunnen makkelijk krassen op komen, het is doorzichtig, slecht bestand tegen hoge temperaturen  en bijtende stoffen.

Statieflessen: PET (polyester).

Keramische materialen:

Keramische materialen: gebakken in de oven:

-          Kun je niet buigen maar wel breken.

-          Zijn niet doorzichtig.

-           Zijn goed bestand tegen hoge temperaturen.

-          Zijn goed bestand tegen bijtende stoffen.

Steen, tegels, bordjes, porselein.

Paragraaf 3: massa en volume

Massa: gewicht (eenheid:gr of kg).

-          1 ton = 10000 kilogram (kg)

-          1 kilogram = 1000 gram (gr)

-          1 gram = 1000 milligram (mg)

Volume: ruimte die het inneemt.

Cilinder: pi x r2 + de hoogte

-          1 m2 = 100 dm2

-          1 dm2 = 100 cm2

-          1 m3 = 1000 dm3

-          1 dm3 = 1000 cm3

Volume van vloeistoffen:

-          1 l = 1000 ml

-          1 l = 100 cl

-          1 ml = 1cm3 (cc)

Onderdompelmethode:

Doe water in een reageerbuisje en doe er een steen bij kijk hoeveel het water omhoog is gekomen en dat is dan je antwoord.

Paragraaf 4: dichtheid

Massa + volume = verschillende eigenschappen

Zwaarte = dichtheid.

Hoe bepaal je de dichtheid:

• Neem een voorwerp en een hoeveelheid van die stof.
• Bepaal massa en volume.
• Deel de massa door volume.
• Je hebt dan de hoeveelheid gram per cm3 .

Denk bij het antwoord aan de eenheid.