Laagland HAVO Nederlands: Cursus 9

Datum 28 september 2015
Uploader Hidde
Niveau HAVO
Methode Laagland

Een samenvatting van cursus 9 uit het boek Laagland voor de HAVO, Nederlands literatuurgeschiedenis. De samenvatting is duidelijk opgezet.

Samenvatting downloaden of printen
Stuur jouw samenvatting
Inhoud

Hoofdstuk 1

1.1 Internationale ontwikkelingen

Nationalisme: bevorderde het streven naar eenwording

1.2 Van Republiek naar koninkrijk

Pruikentijd: mannen en vrouwen droegen pruiken in de pruikentijd.

Herenigd: bij elkaar komen.

Parlementaire democratie: Waarin ministers verantwoording moeten afleggen tegenover de Staten-Generaal.

Verstedelijking: waarbij het aantal steden groeit, en een groot deel van de bevolking in steden woont.

Moderne tijd, met stoommachines, spoorwegen en trek naar de stad.

Ontkerkelijking: loslaten van de kerk.

→ versterking van geloof door verzuiling (=katholieken en protestanten gingen het dagelijkse leven in eigen kring organiseren).

Feminisme: Vrouwen eisten gelijke rechten op en streden om kiesrecht.

Hoofdstuk 2

2.1 Verlichting

Verlichting

De verlichting was een emancipatiebeweging van de burgerij. De burgerij maakte zich vrij van traditionele visies en belangen op gebieden als geloof en politiek. Basis bevrijding was zelfstandig kritisch denken = ratio → handelen op basis van zelfstandig nadenken ipv navolgen autoriteiten en gewoonten. In de verlichting was opvoeding, onderwijs en het verspreiden van kennis belangrijk. Leren en studeren. Volgens de verlichting moesten de mensen mondig zijn. Men bepleitte verdraagzaamheid en godsdienstvrijheid.

2.4 Romantiek

Romantiek

Was een ontwikkeling in de kunst, aantal kenmerken:

  1. Expressie van eigen gevoelens
  2. Romantische kunstenaar had vrijheidsdrang, hij brak regels met kunst.
  3. Leefde met onvrede met de hem omringende werkelijkheid. Kloof tussen ideaal en werkelijkheid. Gevolgen: romantische leiden en melancholie.
  4. Moest over verbeelding beschikken. Bijv. verleden, natuur.
  5. Namen een maatschappij betrokken standpunt in → toonden engagement.

2.5 Realisme

Realisme

kenmerken:

weergeven in eigentijdse werkelijkheid. Streefden ernaar om mensen af te beelden in sociale en economische werkelijkheid. Alledaagse situatie werd een serieus onderwerp voor een schilderij of beeldhouwwerk.

Hoofdstuk 3

3.1 Schrijver en publiek

18e eeuwse schrijvers kwamen uit alle lagen. Door burgers en voor burgers. Schrijvers waren nog steeds opvoeders en opinievormers → bleef tot ver in de 19e eeuw. ±1880: beweging van tachtig = verzet tegen de opvattingen dar literatuur lessen moest bevatten.

3.2 Kinderliteratuur

Hieronymus van Alphen: 1e schrijver die speciaal voor kinderen schreef (verlichting).

Belangrijke onderwerpen in de kindergedichtjes: studie-ijver, deugden als oprechtheid en gehoorzaamheid, de relatie tussen kind en ouder. Het kind verwoordt zelf de les of moraal. Geen moeilijke woorden in die gedichtjes. Onderwerpen sloten goed aan bij voor kinderen herkenbare zaken en gevoelens.

3.3 Opkomst van de roman

Va. ca. 1780: roman kwam tot ontwikkeling → was interessant vanwege psychologische beschrijving van personages. De innerlijke ontwikkeling van de hoofdpersoon werd uitvoerig beschreven. Duidelijk maken wat positief en negatief is → zedenroman → was leerzaam. Een zedenroman was in briefvorm.

3.4 Romantische literatuur

De kenmerken van de romantische kunst zijn ook kenmerken van de romantische literatuur. Literatuur was een expressie van gevoelens. Dichter of schrijver leefde in onvrede en probeerde zo daaruit te vluchten. De aandacht voor het verleden stimuleerde de opkomst van een historische roman: spannend verhaal, speelde in het verleden.

Belangrijke onderwerpen romantische literatuur: verleden, natuurbeleving, tragische liefde, de dood, vriendschap en aandacht voor het hogere en bovennatuurlijke.

Personages zijn gekweld door onvervulbaar verlangen, lijden aan onvrede, of zijn dromers en idealisten.

3.5 Humor

Typisch romantisch personage: iemand die leidt aan onvrede met de werkelijkheid. Tragische liefde is een echt romantisch onderwerp.

Gevoeligheid en onvrede konden humor oproepen, zelfspot was een manier om emoties lucht te geven. Humor was een middel om met de kloof tussen ideaal en werkelijkheid om te kunnen gaan.

3.6 Multatuli

In 1860 verscheen het 1e boek van Multatuli. Uitbuiting van de Javaanse bevolking was het onderwerp van het boek ‘Max Havelaar of de koffieveilingen der Nederlandsche handelmaatschappij’. Volgens dat boek moest er aan uitbuiting van de Javaan een einde komen. Multatuli beoogde een buitenliterair doel. → ingrijpen in de politieke werkelijkheid. Hij toonde engagement (=betrokkenheid bij eigentijdse problemen). Multatuli streefde ook naar rechtvaardigheid van zijn eigen daden.